 |
| |
De rijke historie van Zoutkamp
De oudste akte
De eerste inwoners
De afsluitdijk in 1877
De economie
De crisisjaren
De afsluiting van de Lauwerszee
Geschiedenis van het Lauwersmeer
DE OUDSTE AKTE over Zoutkamp dateert van 1418. Daarin heet het dorp Soltcampum. Waarschijnlijk dankt het zijn naam aan de winning van zout uit zoutveen, een activiteit die tot in de l6de eeuw plaatsvindt. In historische tijden heeft Zoutkamp vooral een rol gespeeld als vesting. In de 80-jarige oorlog laat de Spaanse bezetter de schans Soltecampe aanleggen. Ze is bedoeld om mogelijke aanvallen van de Watergeuzen te verhinderen.
De ligging van de plaats is strategisch omdat het zich aan de mond bevindt van de belangrijkste verbinding naar de stad Groningen.
In 1589 veroveren de Staatsen o.l.v. graaf Willem Lodewijk van Nassau de schans op de Spanjaarden. Kijk voor meer informatie over dit onderwerp op
Slag om Zoutkamp.
Eerst tijdens de Franse overheersing in de 18e eeuw wordt er een versterkte batterij aangelegd. De vesting bestaat dan uit een batterij met bastion aan de oost- of landzijde. In 1882 wordt de vesting Zoutkamp officieel opgeheven. Een gedeelte van de oude vestingwerken zijn opnieuw uitgegraven en geaccentueerd.
DE EERSTE INWONERS waarover geschreven wordt waren soldaten. Naderhand komen er vissers bij. Pas vanaf 1673 worden er kinderen geboren. Jaarlijks twee of drie en dit aantal klimt geleidelijk op. Eerst in 1835 krijgen de Zoutkampers hun eerste kerk. In 1851 telt Zoutkamp 115 huizen en 660 inwoners. De eerste school wordt gesticht in 1827, nadat de inwoners voor eigen rekening een kleine woning tot schoollokaal hebben laten verbouwen.
Door het graven van het Hunsingokanaal in 1858 verbetert de positie van Zoutkamp voor de scheepvaart. De sluizen en de brug zijn een beschermd monument.
VAN NOG MEER BELANG is het gereedkomen van de afsluitdijk met sluizen en bruggen tussen Zoutkamp en Nittershoek in 1877. Tot die tijd moet men met een veer naar de overkant. Het veerhuisje herinnert ons nog aan die tijd. Dan is het dorp uit zijn isolement verlost.
In die jaren is er veel industrie wat te maken heeft met water en vis: garnalendrogerijen, een rederij, scheepswerven, kalkbranderij, cementfabriek, droogbloemen, etc. Terwijl de mannelijke bevolking vist, werken de vrouwen in de fabrieken.
DE ZOUTKAMPER ECONOMIE beleeft haar hoogtepunt in de
jaren rondom de eeuwwisseling. Er wordt gevist op o.a. schelvis, tong, schar, bot en tarbot. De Zoutkamper schol is tot in Rotterdam beroemd. In 1841 telt de vloot 22 schepen en een besomming van fl. 51.328,-. Een zware storm in 1883 dompelt het dorp in diepe rouw. 3 visserschepen vergaan, daarbij komen 9 mannen om. Op de oude zeedijk is een herinneringsmonument opgericht.
Na 1920 wordt er voor het eerst vanuit Zoutkamp met stoomtrawlers in de Noordzee op rond- en platvis gevist. In deze periode neemt ook de garnalenvisserij in betekenis toe. Garnalen worden niet alleen voor de consumptie gevangen, maar ook voor de verwerking tot veevoer (‘puf’).
Nadat in 1938 de laatste trawler uit Zoutkamp vertrekt, wordt de garnalenvisserij steeds belangrijker.
Tussen 1930 en 1933 wordt er een groot haventerrein aangelegd en er wordt een vishal gebouwd.
In 1922 wordt er een spoorlijn aangelegd zodat de vis sneller vervoerd kan worden naar Groningen. In 1942 wordt het spoor afgebroken. Het stationsgebouw herinnert ons nog aan die tijd.
^ Top
DE CRISISJAREN hebben grote gevolgen voor de visserij. In 1936 wordt de handel met Duitsland verboden en ook mag er ‘s nachts niet meer gevist worden. Brandstof wordt schaars. De vissers moeten in de werkverschaffing.
Na 1940 wordt het beter. Er is veel vraag naar vis, de prijzen stijgen, er worden goede zaken gedaan.
Echter is de Reitdiepbrug opgeblazen en in 1942 komen er 2 bommen op de Reitdiepskade terecht.
Tijdens de hele oorlog ligt er een zware bezetting van 80 – 100 man van verschillende commando’s. Die vordert woonhuizen voor inkwartiering en andere bureaudoeleinden. Tussen beide sluizen verrijzen grote barakken. Op 15 april 1945 wordt Zoutkamp bevrijd door Canadese gevechtstroepen.
NA DE OORLOG worden de oude activiteiten weer opgevat en er komen nieuwe bij. In veel huisgezinnen worden, rond het ‘zwilkje’ op een eenvoudige tafel, garnalen gepeld als bijverdiensten . De vloot bestaat in de jaren 60 uit 35 schepen die goed uitgerust zijn voor de garnalenvangst. Het aantal inwoners stijgt in de jaren daarna tot niet meer dan 1100 zielen.
DE AFSLUITING VAN DE LAUWERSZEE in 1969 verandert het karakter en de betekenis van het kleine dorp enorm. De hele Zoutkamper vissersvloot rouwt. De vlaggen hangen halfstok als Koningin Juliana het dorp bezoekt. Veel activiteiten zoals de
directe visserij vanuit de havens, de
dagelijkse veilingen aan de afslag, de Rijksbetonningsdienst en de veerdiensten naar Schiermonnikoog worden naar Lauwersoog verplaatst.
Bovendien worden veel van de
karakteristieke vissershuisjes aan de gemeente verkocht voor 1500 gulden en afgebroken.
Het dorp moet in de ogen van de gemeente een stad worden en daarom wordt besloten het gehele centrum af te breken en er verrijst een blok huizen met winkels wat past in die tijd.
Zie het verschil!!
Zo was het vroeger ........
zo is het nu ...........
En zo zou het kunnen worden .........!

^ Top


|
|